ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن


به عنوان مثال برای دریافت 10 میلیون تومان اعتبار، ارزش تضمینی به میزان حدود 16,700,000 تومان نیاز است.

ارزش تضمین پرتفوی چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

شاید افراد زیادی با موضوع «ارزش تضمین» در بورس آشنا نباشند؛ اما عباراتی چون «خرید اعتباری»، «دریافت اعتبار»، «دریافت وام» یا مشابه این موارد بارها به گوشمان خورده است و احتمالا آنها را تجربه کرده‌ایم. مثلا در رابطه با دریافت وام از بانک، شما نیاز به باز کردن حساب بانکی، بالا بردن گردش حساب و کسب معدل دارید و در نهایت با توجه به امتیاز کسب شده می‌توانید مبلغی را تحت عنوان وام از بانک دریافت کنید.

حالا همین شرایط را برای بازار سرمایه در نظر بگیرید؛ مثلا تصور کنید که بتوانید با دریافت وام یا اعتبار از کارگزار خود، ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن به خرید سهام بپردازید و بازپرداخت آن طبق اقساط مشخصی صورت بگیرد. حتما برایتان سوال پیش می‌آید که چگونه می‌توان این وام را دریافت کرد؟ مبلغ آن چقدر است و بر چه اساس تعیین می‌شود؟ آیا کارمزدی بابت آن باید پرداخت کرد؟ و شرایط باز پرداخت چگونه است؟

«ارزش تضمین» در واقع گزینه تعیین‌کننده در رابطه با امکان و میزان دریافت اعتبار معاملاتی است؛ که در این مقاله قصد داریم به جزئیات آن و پاسخ سوالات مطرح شده در قبل بپردازیم.

ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن

تا این لحظه متوجه شدید که «ارزش تضمین» چیزی شبیه معدل حساب بانکی است که با توجه به آن می‌توان مبالغ متفاوتی را در قالب اعتبار دریافت کرد. همانطور که می‌دانید سهامداران سود اصلی خود را به واسطه خرید هر سهم با قیمت پایین‌تر و فروش آن در زمان مناسب با بالاترین قیمت ممکن کسب می‌کنند. افرادی که از دانش و مهارت کافی در این زمینه برخوردارند، معمولا معاملات خوبی انجام می‌دهند و تنها مشکل آنها پرداخت مبلغ در زمان خرید است.

در نظر بگیرید یک سهامدار زمان مناسبی را برای خرید سهمی تشخیص می‌دهد، اما نقدینگی وی برای تهیه سهام به اندازه ایده‌آل، کافی نیست؛ بنابراین یا شرایط را از دست داده یا می‌تواند تعداد کمی سهم تهیه کند و سود کمی نصیبش خواهد شد. اما اگر در این شرایط امکان دریافت اعتبار از کارگزار وجود داشته باشد؛ سهامدار می‌تواند به اندازه دلخواه خرید کند و پس از مدتی مبلغ را به کارگزاری برگرداند.

اما کارگزار در چه شرایطی حاضر است مبلغی را در قالب اعتبار یا وام در اختیار معامله‌گر بگذارد؟ اینجا دقیقا زمانی است که ارزش تضمین به کمک سهامدار می‌آید. اگرچه هر کارگزاری می‌تواند تا حد کمی بر روی شرایط اعطای اعتبار مانور دهد، اما طبق قوانین تعیین شده توسط سازمان بورس و اوراق بهادار، هر فرد می‌تواند تا سقف 35 درصدِ ارزش پرتفوی خود، وام دریافت کند؛ بنابراین ارزش پرتفوی، تعیین‌کننده میزان دریافت وام است که اصطلاحا ارزش تضمین نامیده می‌شود. به همین ترتیب کارگزار با توجه به آخرین قیمت معامله شده هر سهم موجود در پرتفوی فرد، سقف مبلغ وام را محاسبه و اعلام می‌کند.

ضریب تضمین اعتباری خرید سهام چیست؟

با توجه به توضیحات قبل، باید اکنون به اهمیت «ضریب تضمین اعتباری خرید سهام» پی برده باشید. در حقیقت برای خرید اعتباری سهام، دو موضوع «ضریب تضمین اعتباری» و «ارزش پرتفوی معامله‌گر» اهمیت دارد. در رابطه با ضریب تضمین اعتباری، معامله‌گران و حتی کارگزاران نمی‌توانند دخل و تصرف خاصی داشته باشند. چرا که ضریب تضمین معاملات اعتباری مستقیما از طرف سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین می‌شود اما ارزش پرتفوی معامله‌گر، وابسته به «تعداد و حجم معاملات وی» و تا حدودی هم شرایطی است که کارگزار فراهم می‌کند. مثلا افراد با شرکت در مسابقات باشگاه مشتریان کارگزاری آگاه، می‌توانند از تخفیف کارمزد معاملات بهره‌مند شوند. با بهره‌مندی از این تخفیف، فرد معاملات بیشتری را انجام می‌دهد و ارزش پرتفوی او بالا می‌رود. در نهایت زمان محاسبه ضریب تضمین اعتباری خرید سهام، مبلغ اعتبار بیشتری به او تعلق می‌گیرد.
پس ضریب تضمین معاملات اعتباری، عددی (درصدی) است که از طرف سازمان بورس اعلام می‌شود و کارگزار طبق آن، پرتفوی شما را مورد بررسی قرار می‌دهد. در نهایت به اندازه درصد ضریب تضمین اعتباری (مثلا 35 درصد)، از ارزش پرتفوی شما، در قالب ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن بسته اعتباری یا وام در اختیارتان قرار خواهد گرفت.

اعطای اعتبار معاملاتی

اعطای اعتبار معاملاتی به سهامداران، امتیازیست که هر کارگزاری باید به صورت مجزا آن را کسب کند؛ در حقیقت تمامی کارگزاران امکان اعطای شرایط خرید اعتباری را به کاربران خود ندارند و هر کارگزار با کسب امتیاز از سازمان بورس و اوراق بهادار، امکان ارائه چنین خدماتی را دریافت می‌کند و می‌تواند طبق شرایطی که بخشی از آن توسط سازمان تعیین می‌شود؛ خدمات اعتباری ارائه دهد.

مثلا کارگزاری آگاه، به عنوان کارگزار رتبه الف، اعتبارات معاملاتی را در قالب وام و بسته‌های اعتباری به کاربران خود اعطا می‌کند. البته ماهیت این دو تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند و در نهایت حساب معاملاتی وی شارژ شده و می‌تواند خرید انجام دهد؛ اما این تنوع در ارائه اعتبار به دلیل شرایط متفاوتی است که کاربران از آن برخوردارند؛ بنابراین کارگزاری آگاه شرایطی را فراهم کرده است تا افراد مختلف بتوانند از این خدمات استفاده کنند.

دقت کنید درصد ارزش تضمین که توسط سازمان بورس تعیین می‌شود، قابل تغییر نیست و فرد در نهایت می‌تواند تا سقف 35 درصد از ارزش پرتفوی خود اعتبار دریافت کند؛ حال ممکن است کل 35 درصد را در قالب وام، یا 20 درصد وام و 15 درصد بسته اعتباری یا هر شرایطی که مجموع آن بیش از 35 درصد ارزش پرتفوی نشود را انتخاب کند.

مورد دیگر در رابطه با اعطای اعتبار معاملاتی، قراردادی است که به صورت حضوری عقد می‌شود؛ هر سهامدار برای استفاده از این خدمات، باید به شعب کارگزاری مراجعه کند و با تکمیل فرم‌های مربوطه، قراردادی مدت‌دار (معمولا یک سال) مابین سرمایه‌گذار و کارگزاری بسته می‌شود؛ و مراحل بعدی به صورت آنلاین طی خواهد شد. همچنین وام و بسته اعتباری هر دو فاقد هر گونه سود یا کارمزدی هستند.

بسته اعتباری کارگزاری آگاه

همه کاربران کارگزاری آگاه، دارای یک حساب کاربری در باشگاه مشتریان هستند؛ تمامی خدمات کارگزاری آگاه مانند: اعطای اعتبارات، کلاس‌های مجازی آموزش بورس و… از طریق باشگاه مشتریان ارائه می‌شود و هر فردی دارای دو گزینه «امتیاز باشگاه» و «ریالِ باشگاه» در این فضا است که به واسطه این دو می‌تواند بسته اعتباری دریافت کند.

روال کار به این ترتیب است که افراد به اندازه ریال باشگاه خود می‌توانند بسته اعتباری دریافت کنند؛ مثلا قیمت «بسته 6 ماهه با اعتبار 20 میلیون ریال»، 2 میلیون ریال است؛ بدین معنی که شما باید 2 میلیون «ریالِ باشگاه» داشته باشید تا بتوانید از این خدمات استفاده کنید؛ در صورتی که ریالِ باشگاه شما به اندازه کافی باشد، مرحله بعد ارزش تضمین است؛ یعنی 35 درصد ارزش پرتفوی شما نباید کمتر از ارزش بسته مذکور (20 میلیون ریال) باشد.

حال چگونه می‌توان ریالِ باشگاه را بدست آورد؟ در این بخش «امتیاز باشگاه» است که به کمکتان می‌آید. باشگاه مشتریان دارای 10 سطح است که کاربران با توجه به سطحی که از آن برخوردارند، زمان انجام معاملات تخفیف برایشان لحاظ و مبلغ تخفیف مستقیما به ریال باشگاه افزوده می‌شود؛ و از طرفی برای صعود به قله بالاتر شما نیاز به کسب امتیاز دارید. بنابراین هر قدر امتیاز شما در باشگاه مشتریان آگاه بیشتر شود، سطحتان ارتقا پیدا می‌کند؛ با بالا رفتن سطح، تخفیف معاملات افزایش میابد؛ و در نهایت بیشتر شدن تخفیف موجب افزایش ریال باشگاه خواهد شد.

روش‌های کسب امتیاز در باشگاه مشتریان آگاه:

  • با اولین ورود شما به باشگاه، 300 امتیاز و البته 10 هزار تومان به ریال باشگاه اضافه می‌شود.
  • ورود روزانه به باشگاه، شامل 10 امتیاز است.
  • شرکت در مسابقات و ارائه پاسخ صحیح، باعث کسب امتیاز می‌شود.
  • در صورت انتخاب شخصی دیگر به عنوان معرف، امتیازی برای شما در نظر گرفته می‌شود.
  • اگر فرد دیگری شما را به عنوان معرف انتخاب کند، امتیازتان افزایش خواهد یافت.
  • و آخرین و مهم‌ترین مورد در رابطه با انجام معاملات است که موجب افزایش امتیاز می‌شود.

وام قرض‌الحسنه کارگزاری آگاه

با دریافت وام قرض‌الحسنه کارگزاری آگاه، حساب معاملاتی شما تا مبلغ مشخصی شارژ می‌شود و زمان بازپرداخت آن با توجه به طرحی که انتخاب می‌کنید متفاوت است. اعطای این وام دارای دو شرط است: سطح باشگاه شما 5 یا بالاتر باشد؛، در حساب معاملاتی خود وجهی را نگهداری کنید؛ به عبارتی وام قرض‌الحسنه بر مبنای رسوب پول در حساب معاملاتی مشتریان به آنها تعلق می‌گیرد.

برای استفاده از این خدمات شما باید همواره در حساب معاملاتی خود وجهی را پس‌انداز کنید؛ البته نه به این معنی که وجه ثابت بماند و تغییر نکند؛ شما می‌توانید خرید و فروش را انجام دهید اما باید همواره مبلغی در حسابتان باقی بماند؛ این کار را اصطلاحا «رسوب پول» می‌گویند که کارگزاری ماهانه درصدی از آن محاسبه و در صفحه باشگاه کاربر اعلام می‌کند.

روال کار به این ترتیب است که شما وارد حساب باشگاه خود می‌شوید، در بخش خدمات، وام قرض‌الحسنه را انتخاب می‌کنید و با انتخاب گزینه «ثبت درخواست»، محاسبه رسوب پول آغاز می‌شود؛ که به ترتیب زیر است:

  • سطح 1 الی 4 ، ۵۰% مقدار رسوب ماه گذشته
  • سطح 5 و 6 ، ۵۰% مقدار رسوب ماه گذشته
  • سطح 7 و 8 ، ۵۰% مقدار رسوب ماه گذشته
  • سطح 9 و 10، ۵۰% مقدار رسوب ماه گذشته

دقت کنید که تا سطح 4 مقدار رسوب محاسبه می‌شود، اما امکان دریافت وام وجود ندارد و طرح‌های مختلف وام قرض‌الحسنه با دستیابی به سطح پنج، در باشگاه فعال خواهند شد. مثلا اگر 50 درصد از مبلغ رسوب شده در حساب معاملاتی فرد معادل 50 میلیون ریال باشد، او می‌تواند یک وام قرض‌الحسنه 50 میلیون ریالی با بازپرداخت سه ماهه دریافت کند. البته مشروط بر اینکه ارزش تضمین پرتفوی معادل آنچه از طرف سازمان بورس تعیین می‌شود، باشد؛ در مثال ذکر شده 35 درصد ارزش پرتفوی باید برابر یا بیشتر از 50 میلیون ریال باشد.

نکات استفاده از اعتبار معاملاتی

در رابطه با استفاده از اعتبار معاملاتی، لازم است نکاتی را بدانید و قبل از استفاده از خدمات آنها را در نظر بگیرید:

  • ارزش تضمین موردی و غیر قابل تغییر یا حذف از طرف کارگزاری‌ها است.
  • ارزش تضمین برای بازارهای مختلف بورس متفاوت است و توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین می‌شود؛ که در حال حاضر معادل 35 درصد برای بازارهای بورس و اول و دوم فرابورس، 17.5 درصد برای پایه زرد فرابورس، 10.5 درصد برای پایه قرمز، 85 درصد برای اوراق بدهی و 65 درصد برای صندوق‌ها با درآمد ثابت تعیین شده است؛ که ممکن است مشمول تغییر شود.
  • بازپرداخت اعتبارات در کارگزاری آگاه، به صورت اقساط نیست و سه روز قبل از پایان موعد مقرر، از حساب معاملاتی فرد کسر خواهد شد.
  • در رابطه با درخواست وجه این مورد را در نظر داشته باشید که مبلغ اعتبار در حساب معاملاتی بلوکه خواهد شد. به عنوان مثال اگر اعتبار دریافتی 5 میلیون تومان با بازپرداخت 3 ماهه باشد؛ طی این سه ماه هر درخواست وجهی که صادر کنید؛ 5 میلیون تومان در حساب معاملاتی غیر قابل برداشت می‌ماند و الباقی قابل برداشت است.

سخن آخر

اعتبار معاملاتی یکی از خدمات کاربردی زمان فعالیت در بازار بورس است که لزوم بهره‌مندی از آن «ارزش تضمین سبد سهام» شما خواهد بود. اگرچه قوانین سازمان بورس به مرور تغییر می‌کند و درصدهای اعلام شده کم و زیاد می‌شوند؛ اما استفاده از اعتبارات، سال‌هاست که بین سهامداران رواج دارد و در روند فعالیتتان در این بازار بسیار مفید خواهد بود.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره ارزش تضمین، بسته‌های اعتباری و وام قرض‌الحسنه، همچنین شرکت در کلاس‌های حضوری و مجازی آموزش بورس، می‌توانید به باشگاه مشتریان آگاه مراجعه کنید.

اعتبارات در بورس یعنی چه؟ چگونه اعتبار دریافت کنیم؟

اعتبار یکی از خدمات ویژه کارگزاری ها به مشتریان خود می باشد. اعتبار ، در واقع وامی است که کارگزار بر اساس دستورالعمل سازمان بورس و اوراق بهادار، طی قراردادی به مشتری تخصیص می دهد. مشتریان نیز برای انجام معاملات خود با هدف کسب سود بیشتر، به دریافت آن اقدام می ‌نمایند. کارگزاری از طریق عقد قرارداد با بانک، از محل منابع بانکی، اعتبارات مشتریان خود را فراهم می ‌کند. میزان اعتبار از جانب کارگزار، مشخص می شود و مبلغ پرداختی (به ریال) به حساب بورسی مشتری واریز می‌ گردد. در ادامه تمام سازوکارهای خرید اعتباری در بورس را به طور مفصل شرح خواهیم داد.

دریافت اعتبار در بورس

اعتبار معاملاتی (margin trading)، سرمایه‌ای است که کارگزار به صورت موقت در اختیار سرمایه‌گذار و معامله‌گر قرار می ‌دهد. دریافت اعتبار در معاملات بازار بورسِ اوراق بهادار از طریق کارگزاری‌ها و تحت شرایط خاصی انجام می‌ پذیرد.

خرید اعتباری: به خرید اوراق بهادار از محل اعتبار تخصیص داده شده، خرید اعتباری می گویند.

مزایای خرید اعتباری در بورس

در این نوع خرید، مشتری قدرت خرید بیشتری دارد و با سرمایه‌ کم، سود بیشتری به دست می ‌آورد. این یک فرصت استثنایی برای معامله‌گران حرفه‌ای آشنا به تحلیل بازار می ‌باشد.

به طور کلی مزایای اعتبار شامل موارد زیر است :

  • میزان اعتبار دریافتی بر بازدهی سرمایه‌گذاری تأثیر بیشتری دارد. البته این در صورتی است که سرمایه‌گذاری هوشمندانه باشد.
  • یکی دیگر از مزایای این روش امکان ایجاد تنوع در سبد سهم ما می ‌باشد.
  • به عنوان مثال، ما در شرکت (مس ایران)، سرمایه‌گذاری می‌کنیم و پس از تحلیل و بررسی متوجه می ‌شویم که شرکت (پالایش نفت اصفهان) نیز پتانسیل سرمایه‌گذاری را دارد. با خرید اعتباری، دیگر نیازی به فروش سهام شرکت اول نمی‌ باشد و می‌توانیم در این شرکت نیز سرمایه‌گذاری کنیم.

محدودیت های خرید اعتباری در بورس

اگر بدون آگاهی، مطالعه و یا در زمان نامناسب اقدام به خرید اعتباری نمایید، ریسک شما در انجام معاملات افزایش یافته ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن و متحمل زیان خواهید شد. از سویی خرید اعتباری برای شما مشمول هزینه می‌ شود. در صورتی که هزینه‌ی آن از بازدهی سرمایه‌گذاری انجام شده بیشتر باشد، متضرر خواهید شد. از دیگر محدودیت‌ها و معایب اعتبار این است که مشتری بنا به دستورالعمل معاملات اعتباری تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکند، نمی‌ تواند از حساب خود درخواست وجه داشته باشد.

معاملات اعتباری برای افرادی مناسب است که دانش لازم را دارند و از سویی با ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه آشنا می باشند.

چند ریسک قابل توجه در معاملات اعتباری

  1. ریسک چند برابر شدن زیان
  2. همانطور که در خرید اعتباری بازدهی و سود شما دو برابر می شود، ممکن است سبب بروز زیان چند برابر شود.
  3. ریسک نیاز به نقدینگی
  4. در صورت عدم تسویه اعتبار در کارگزاری، کارگزار برای تأمین نقدینگی، سهم فریز شده شما را می‌ فروشد. این در حالی است که ممکن است سهام شما در بازار وضعیت خوبی نداشته باشد و سبب زیان ‌شود.
  5. ریسک عدم پوشش هزینه
  6. در صورتی که سود مورد انتظار شما حاصل نشود، هنگام تسویه اعتبار شما موظف هستید مبلغی نیز اضافه بر آن پرداخت ‌نمایید. در اینصورت نه تنها سودی کسب نکرده اید بلکه باید هنگام تسویه سهم کارگزاری را نیز بپردازید.

انتخاب کارگزاری

ابتدا شما باید کارگزاری مناسبی پیدا کنید که پاسخگوی نیازهای شما در زمینه سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه باشد. برخی خدمات در میان شرکت‌های کارگزاری بورس یکسان‌اند، اما خدماتی نیز هستند که در بین کارگزاری‌های بورس، متنوع و متمایز است. با بررسی این خدمات می‌توانید بهترین کارگزاری را جهت انجام معاملات بورسی خود انتخاب کنید.

در این مورد به نکات زیر توجه کنید:

  • رتبه‌ی کارگزاری
  • پشتیبانی و پاسخگویی
  • ارائه اعتبار معاملاتی
  • خدمات مشاوره‌ای
  • برای دریافت راهنمایی جهت انتخاب بهترین کارگزاری کلیک کنید.

ویژگی های حساب مشتری

هر مشتری نزد کارگزار با توجه به پرتفوی خود (سبد سهام) یک حساب تضمین دارد.

نکات مهم در ارتباط با حساب مشتری:

  1. موجودی اولیه
  2. مبلغی است که مشتری باید درصدی (معمولاً 50%) از آن را به جهت خرید اعتباری اوراق بهادار، در حساب خود داشته باشد.
  3. حداقل موجودی
  4. درصدی از بهای اوراق بهاداری است که توسط مشتری به صورت اعتباری خرید شده است. سهم مشتری نباید از این میزان کمتر باشد.
  5. سهم مشتری = ارزش اوراق بهادار در بازار - سود کارگزاری
  6. کارگزاران براساس قوانین داخلی خود، حداقل موجودی را بین 30% الی 40% درنظر می ‌گیرند.

توجه : سود کارگزاران در اعطای اعتبار ، درصد متغیری است که به صورت سالیانه مشخص می شود که به صورت ماهانه اخذ می گردد.

شرایط اخذ اعتبار در بورس

برخی شرایط برای دریافت اعتبار در میان همه کارگزاری‌ها مشترک است و طبق دستورالعمل اعتبارات سازمان بورس اعمال می ‌شوند. برخی شرایط نیز با توجه به هدف کارگزاری‌ها، میزان اعتبارسنجی و در نظر گرفتن ریسک تعیین می شوند. این شرایط شامل موارد زیر است:

  • برخورداری از دانش ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن کافی جهت سرمایه‌گذاری در بازار بورس اوراق بهادار
  • داشتن توانایی مالی برای ارائه تضمین‌های خواسته شده و بازگرداندن اعتبار
  • ( اعم از اوراق بهادار مشتری ، چک یا سفته‌ای که به وثیقه می‌گذارد)
  • مطالعه دستورالعمل‌های سازمان در خصوص خرید اعتباری
  • داشتن تجربه در زمینه سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه
  • امضاء و عقد قرارداد (متن کامل قرارداد)

موارد تعیین کننده میزان اعتبار

  • پرتفوی متشکل از سهم‌های بنیادی و ارزشمند
  • سابقه معاملات و گردش حساب مناسب (منظور از گردش حساب، خرید و فروش‌های مشتری است)
  • ارزش حساب تضمین شده (یکی از مهم ‌ترین مواردی که مورد بررسی قرار می‌گیرد، ارزش تضمین حساب مشتری است)
  • ارزش تضمین = 30% ارزش پرتفوی (در بازار اول و دوم بورس تهران)
  • به عبارتی هر فرد می‌تواند به اندازه 30% از ارزش پرتفوی خود اعتبار دریافت کند. البته این درصد متغیر است که توسط سازمان بورس تعیین می گردد.
  • به عنوان مثال، اگر ارزش پرتفوی یک نفر 70 میلیون ریال باشد، می تواند تا سقف 20 میلیون ریال اعتبار دریافت کند.
  • این درصد مربوط به بازارهای اول و دوم بورس است و در بازارهای دیگر متفاوت می‌باشد.
شرکت های بورسی بازار میزان سهم حق تقدم
بورس تهران اول و دوم 45% 36%
فرابورس ایران اول و دوم 45% 36%
فرابورس ایران پایه زرد 23% 18%
فرابورس ایران پایه نارنجی 14% 10.8%
فرابورس ایران پایه قرمز 0% 0%
انواع اوراق بدهی و اوراق مشارکت و صکوک تمامی بازارها 85% _
صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت تمامی بازارها 65% _
سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله تمامی بازارها 45% _

بروزرسانی حساب تضمین

حساب تضمین: کارگزار برای عقد قرارداد با هر مشتری اقدام به افتتاح حساب تضمین می ‌نماید. ارزش تضمین مشتری پس از اعمال تعدیلات ثبت می‌ شود. منظور از بروزرسانی حساب تضمین، محاسبه ارزش تعدیل شده آن توسط کارگزار اعتبار دهنده در هر مقطع زمانی می ‌باشد. به بیان دیگر، ارزش سهام مشتری بروزرسانی می ‌شود تا ارزش تضمین از حد وام پایین‌تر نیاید.

ماده 9 (دستورالعمل خرید اعتباری سازمان بورس اوراق بهادار)

طبق این ماده، کارگزار اعتباردهنده موظف است در پایان هر روز کاری، عملیات بروزرسانی حساب تضمین مشتری را بر اساس قیمت‌های پایانی آن انجام دهد.

اخطاریه افزایش سرمایه

کارگزار موظف است ارزش تضمین حساب مشتری را بررسی نماید. در صورتی که حساب مشتری از میزان حداقلی تعریف شده کاهش یابد، اخطاریه افزایش سهم ارسال می ‌شود.

این امر در صورتی اتفاق می افتد که قیمت سهام پرتفوی مشتری در هنگام عقد قرارداد بیشتر باشد، ارزش تضمین هم بر حسب آن محاسبه شده و اعتبار اعطا می‌ شود. در صورتی که پس از گذشت زمان سهام، سهم روند نزولی پیدا کند و مبلغ دریافتی از ارزش تضمین مشتری بیشتر باشد، به مشتری جهت افزایش آن اخطاریه داده می ‌شود.

ماده 12 (اخطاریه کسری حساب تضمین)

پس ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن از دریافت اخطاریه کسری حساب تضمین، مشتری (شخصی که قرارداد خرید اعتباری با کارگزار اعتبار دهنده منعقد نموده است)، موظف است به مدت 72 ساعت، کسری اعلام شده را رفع نماید.

در صورتی که مشتری حساب تضمین خود را افزایش ندهد، کارگزار می ‌تواند با فروش بخشی از اوراق بهادار وثیقه‌ شده، مقداری از بدهی خود را تسویه کند تا اعتبار تخصیص داده شده به مشتری با ارزش حساب تضمین

روش‌ های رفع کسری حساب تضمین به شرح زیر است:

  • کاهش مبلغ بدهی از محل واریز وجه نقد توسط مشتری یا فروش اوراق بهادار تحت مالکیت مشتری به واسطه کارگزار اعتبار دهنده، در این روش مشتری حساب خود را شارژ می‌ کند، در غیراینصورت کارگزار اوراق بهادار وی را به فروش می ‌رساند.
  • افزایش مانده حساب تضمین از طریق انتخاب کارگزار اعتبار دهنده به عنوان کارگزار ناظر اوراق بهاداری که خصوصیات مندرج در دستورالعمل سازمان را داشته باشد. به بیان ساده‌ تر، مشتری می ‌تواند اوراق بهادار دیگری را به کارگزار اعتبار دهنده خود بدهد. کارگزاری می‌تواند یکی از روش‌های افزایش مانده حساب تضمین مشتری را انتخاب کند.

ماده 13 (عدم اقدام مشتری بعد از دریافت اخطاریه)

در صورتی که مشتری کسری مندرج در اخطاریه و یا بدهی خود را در مهلت مقرر در قرارداد به طور کامل پرداخت ننماید، کارگزار اعتبار دهنده می ‌تواند اقدامات زیر را انجام دهد:

  • سهم های تضمین داده شده مشتری را بفروشد و بدهی تجاری مشتری را از آن محل تسویه نماید. انتخاب روش فروش تضمین و تبدیل آن به نقد به اختیار کارگزار اعتبار دهنده است.
  • در صورتی که کارگزار نتواند نسبت به فروش، تبدیل به نقد و استفاده از تضمین اقدام نماید، می ‌تواند موضوع را مطابق ماده 36 قانون بازار اوراق بهادار، در مراجع ذیصلاح پیگیری نماید.

مهلت تسویه اعتبار

به طور معمول اعتبارات، سه ماهه، شش ماهه و یک ساله تسویه می ‌شوند. اما قاعده و قانون کلی در این مورد وجود ندارد. کارگزاران متناسب با نحوه معاملات مشتری و عملکرد وی در این مورد تصمیم‌گیری می‌ نمایند.

فریز سهام

همانطور که گفته شد اوراق بهادار مشتری اعتباری به عنوان تضمین تجاری و وثیقه در کارگزاری ها هستند. سرمایه‌گذار تا زمانی که بدهی خود را تسویه نکند، نمی ‌تواند نسبت به تغییر کارگزار ناظر اقدام نماید.

همچنین سهام جدیدی که از طریق اعمال حق تقدم به دست می ‌آید، تضمین‌کننده بدهی تجاری مشتری محسوب می ‌شود، لذا حق تقدم خرید سهام نیز فریز می شود. در نتیجه مشتری نمی ‌تواند نسبت به تغییر کارگزار ناظر این سهام اقدام نماید.

فروش سهام مورد وثیقه

اگر مشتری قصد فروش سهام فریز شده (که به عنوان تضمین بدهی تجاری وی نزد کارگزار فریز شده است) را داشته باشد، کارگزار درخواست فروش او را انجام می‌ دهد. مبلغ بدهی مشتری به کارگزاری از مبلغ فروش سهم کسر می‌ گردد و مابقی آن توسط مشتری قابل برداشت است.

توجه داشته باشید که اگر ارزش تضمین حساب مشتری، سبب تسویه حساب و بدهی او به کارگزاری شود،

کل مبلغ حاصل از فروش سهم توسط مشتری برداشت می ‌شود.

توصیه :

برخی از افرادی که به تازگی وارد بورس شده و از دانش و تجربه‌ی کافی برخوردار نیستند، به امید کسب سود عالی اقدام به خرید اعتبار می‌ نمایند.
به افراد تازه کار در بورس توصیه می ‌کنیم که جوانب احتیاط را رعایت کرده و از خرید اعتباری خودداری نمایند.
در واقع به دلیل ریسک‌های سیاسی و اقتصادی که امروزه در کشور با آنها مواجه هستیم، ممکن است قادر به کسب سود پیش‌بینی شده نباشید، در نتیجه با زیان مواجه می‌ شوید. توجه داشته باشید، بهتر است در مواقعی که مشکلات سیاسی و اقتصادی فراوانی مانند نوسان قیمت نفت در بازارهای جهانی وجود دارد، از خرید اعتباری خودداری نمایید.

ارزش تضمین چیست؟ + شرایط دریافت اعتبار از سوی کارگزاری

ارزش تضمین

اگر در بازار سرمایه و خصوصاً در بازار سهام فعالیت می‌کنید، احتمالاً عبارت ارزش تضمین به گوش‌تان خورده است.

ارزش تضمین با مسئله خرید اعتباری مطرح می‌شود. خرید اعتباری از امکانات کاربردی و مفید بازار سهام است که می‌تواند برای فعالان این بازار سودمند باشد.

وقتی که معامله‌گران بازار سهام قصد ورود به یک موقعیت معاملاتی را دارند اما از نقدینگی کافی برای این کار برخوردار نیستند، می‌توانند از امکان خرید اعتباری استفاده کنند.

این کار با دریافت اعتبار معاملاتی از کارگزاری مربوطه انجام می‌شود که تا حدودی شبیه دریافت وام است. همان‌طور که برای دریافت وام وجود وثیقه کافی و حضور ضامن ضروری است، برای دریافت اعتبار باید ارزش تضمین یا وجه تضمین کافی وجود داشته باشد.

در ادامه در این مورد بیشتر توضیح ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن می‌دهیم و به نحوه دریافت اعتبار خواهیم پرداخت.

نحوه دریافت اعتبار

برای دریافت اعتبار باید در یکی از کارگزاری‌های معتبر و مورد تایید سازمان بورس و اوراق بهادار، ثبت‌نام کرده و کد معاملاتی دریافت کنید.

در ادامه می‌توانید با مراجعه به یکی از شعب یا نمایندگی‌های کارگزاری خود، قرارداد خرید اعتباری را دریافت و امضا کنید. اعتبار این قرارداد به مدت یک سال است.

مواد و شرایط این قرارداد، از قبل توسط دستورالعمل خرید اعتباری سازمان بورس مشخص شده است. پس از انعقاد این قرارداد امکان استفاده از اعتبار برای شما از نظر قانونی فراهم می‌شود.

سازمان بورس در این مورد سقف و محدودیت‌های اجرایی را تعیین کرده است اما درون این محدوده، کارگزاری‌های مختلف دارای شرایط و قوانین متفاوتی برای دریافت اعتبار معاملاتی هستند.

هر کارگزاری دارای بسته‌های اعتباری مختلفی است که متقاضی دریافت اعتبار بسته به وضعیت و شرایط خود می‌تواند یکی از آن‌ها را انتخاب کند و از آن استفاده نماید.

ارزش تضمین پورتفوی

یک شرط مهم دریافت اعتبار، برخورداری از ارزش تضمین کافی است.

بر اساس قوانین سازمان بورس اوراق بهادار، حداکثر تا 60% ارزش پورتفوی می‌توان اعتبار دریافت کرد. بنابراین چنین مبلغی به ارزش پورتفوی شخص اضافه می‌شود و می‌تواند وارد معاملاتی با ارزش بالاتر شود.

در واقع ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن برای دریافت مبلغی که مورد نظر فرد است، باید ارزش تضمین سهام کافی در حساب معاملاتی او وجود داشته باشد. در غیر این صورت باید اعتبار کمتری دریافت کند که با ارزش تضمین او سازگار باشد یا ارزش تضمین خود را افزایش دهد.

همچنین ضریب تضمین اعتباری به درصدی از ارزش پورتفوی گفته می‌شود که مطابق قانون به عنوان اعتبار از کارگزاری قابل دریافت است. همان‌طور که گفته شد، سقف ضریب تضمین اعتباری توسط سازمان بورس تعیین می‌شود و کارگزاری‌ها اجازه ندارند که از آن تخطی کنند.

ارزش تضمین قانونی که برابر با 60% قیمت پایانی سهام است، به طور مرتب محاسبه می‌شود و اگر میزان اعتبار دریافتی فردی به هر دلیلی از 60% ارزش پورتفوی او بیشتر شود، توسط کارگزاری به او اخطار داده می‌شود. در این صورت فرد باید اعتبار دریافتی خود را تا سقف تعیین‌شده تسویه کند یا با واریز مبلغ لازم، ارزش پورتفوی خود را بالاتر ببرد.

اگر در مهلت تعیین‌شده یکی از این کارها انجام نشود، کارگزاری مجاز است طبق قرارداد، با فروش میزان لازم از سبد سهام فرد مورد نظر، سقف ارزش تضمین قانونی را برای او دوباره برقرار کند.

نکته دیگری که در این باره وجود دارد این است که این میزان، سقف مشخص‌شده توسط سازمان بورس است و کارگزاری‌های مختلف با توجه به شرایطی که دارند، ممکن است اعتبار کمتری از این میزان به مشتریان خود ارائه دهند.

میزان ارزش تضمین

به عنوان مثال برای دریافت 10 میلیون تومان اعتبار، ارزش تضمینی به میزان حدود 16,700,000 تومان نیاز است.

شرایط دریافت اعتبار از کارگزاری‌های آگاه و مفید

در اینجا به اختصار شرایط دریافت اعتبار از دو کارگزاری مهم ایران، یعنی کارگزاری‌های آگاه و مفید توضیح داده می‌شود:

کارگزاری آگاه در دو قالب بسته‌های اعتباری و وام قرض‌الحسنه به مشتریان خود اعتبارات را ارائه می‌دهد. بسته‌های اعتباری این کارگزاری بر اساس ریال موجود در باشگاه قابل فعال‌سازی هستند و وام قرض‌الحسنه بر اساس میزان رسوب پول در حساب معاملاتی اعطا می‌شود.

همچنین با توجه به فعالیت کاربران امتیازاتی به آن‌ها داده می‌شود که بر اساس میزان این امتیازات می‌توانند به سطوح بالاتری دست یابند. با ارتقا به سطوح بالاتر، امکان استفاده از تخفیف‌ها و تسهیلات بیشتر و جذاب‌تری برای هر کاربر فراهم می‌شود.

کارگزاری مفید هم در قالب باشگاه مشتریان یعنی سیستم پلکانی به مشتریان خود اعتبار می‌دهد. اعتبارات در قالب بسته‌های مختلفی داده می‌شوند که برای مشتریان با هر سطحی قابل استفاده هستند.

مبالغ این اعتبارات رایگان هستند و هزینه مالی یا کارمزدی از سوی کارگزاری مفید دریافت نمی‌شود. برای دریافت این اعتبارات، فرد باید به امتیاز مورد نظر برسد و همچنین سایر شرایط تعیین‌شده از سوی سازمان بورس، از جمله ارزش تضمین کافی را داشته باشد.

فواید استفاده از اعتبار و دلیل وجود قانون ارزش تضمین

استفاده از اعتبار برای معامله‌گران مثل اهرم در معاملات عمل می‌کند؛ یعنی این امکان را به سرمایه‌گذاران می‌دهد که وارد موقعیت‌های معاملاتی با ارزشی بیشتر از ارزش دارایی خود شوند.

بدیهی است که استفاده از اهرم و در اینجا استفاده از این اعتبارات، علاوه بر مزیت‌های موجود، ریسک ضرر را هم افزایش می‌دهد. بنابراین لازم است که افراد برای استفاده از این امکان، از آگاهی و دانش کافی برخوردار باشند.

علت وجود قانون محدودیت ارزش تضمین هم همین است. به دلیل ریسکی که در استفاده از این اعتبارات و به طور کلی‌تر در بازارهای مالی وجود دارد، افراد نمی‌توانند از اعتبارات به طور نامحدود استفاده کنند.

در صورتی که معاملات فرد مورد نظر به نتیجه مطلوب منجر نشوند، اعتبارات دریافتی از بین می‌روند و در صورت عدم وجود ارزش تضمین کافی به عنوان نوعی وثیقه، این زیان به کارگزاری و بعد به مشتریان منتقل می‌شود. بنابراین لازم است که برای مدیریت چنین ریسکی، مبلغ قابل قبولی در حساب شخص وجود داشته باشد.

‌جمع‌بندی

ارزش تضمین به عنوان یکی از مفاهیم مهم بورس، در دل مفهوم دیگری به نام دریافت اعتبار مطرح می‌شود که قوانین آن توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین شده است.

در ادامه، هر کارگزاری ضمن رعایت قوانین سازمان بورس، بسته‌های اعتباری خود را طراحی می‌کند که معمولاً بر اساس امتیاز مشتریان، امکان استفاده از این بسته‌ها را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

ارزش تضمین یکی از این محدودیت‌هاست که مبلغ مورد نیاز برای دریافت میزان خاصی از اعتبار، یا سقف اعتبار قابل دریافت بر اساس ارزش پورتفوی را مشخص می‌کند. سقف این میزان در حال حاضر برابر با 60% ارزش پورتفوی است که بر اساس قیمت پایانی سهام محاسبه می‌شود.

قصد شروع سرمایه‌گذاری در بورس را دارید؟ اولین قدم این است که افتتاح حساب رایگان را در یکی از کارگزاری‌ها انجام دهید:

برای سرمایه‌گذاری و معامله موفق، نیاز به آموزش دارید. خدمات آموزشی زیر از طریق کارگزاری آگاه ارائه می‌شود:

ارزش تضمین چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

ارزش تضمین چیست و چگونه تعیین می شود؟

یکی از جذابیت‌های بورس و بازار سرمایه، امکان خرید اعتباری است. قوانین مشخصی برای دریافت اعتبار معاملاتی وجود دارد که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار و کارگزاری‌ها تدوین می‌شود. یکی از شروط مهم برای دریافت اعتبار معاملاتی ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن داشتن ارزش تضمین کافی است. در ادامه به بررسی کامل مسئله ارزش تضمین یا وجه تضمین می‌پردازیم.

ارزش تضمین چیست؟

قبل از پرداختن به جزئیات ارزش تضمین، لازم است کمی درباره مسئله اعتبار در بورس صحبت کنیم. همان طور که اشاره کردیم اعتبار معاملاتی یک گزینه جذاب برای سرمایه‌گذاران بورس محسوب می‌شود؛ یک اهرم سرمایه گذاری و روشی که با استفاده از آن، می‌توانند معاملات پرحجم‌تری داشته باشند. سازمان بورس و اوراق بهادار تهران یک دستورالعمل خرید اعتباری ارائه کرده است که همه کارگزاری‌ها ملزم به رعایت آن هستند. در عین حال، آن‌ها می‌توانند شرایط دیگری را نیز در نظر بگیرند.

مراحل دریافت اعتبار معاملاتی

برای داشتن هر گونه فعالیتی در بازار سرمایه، باید از طریق کارگزاری‌ها اقدام کنید. در نتیجه اولین قدم برای دریافت اعتبار معاملاتی، دریافت کد معاملاتی از یک کارگزاری معتبر است. قبل ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن از این مرحله، می‌توانید جزئیات طرح‌های اعتباری کارگزاری‌ها را مطالعه و گزینه‌ای را انتخاب کنید که بهترین تسهیلات را ارائه می‌دهد. شرایط و نحوه دریافت اعتبار معاملاتی از هر کارگزاری با دیگری متفاوت است.

یک مرحله الزامی دیگر، امضای قرارداد خرید اعتباری است. این قرارداد را باید با مراجعه حضوری به شعب کارگزاری دریافت و امضا کنید. اعتبار قرارداد اعتباری معمولا یک‌ساله خواهد بود.

در مرحله بعد، باید بررسی کنید که چه بسته‌هایی و چه میزان اعتبار شامل وضعیت شما خواهد شد. اعتبارات کارگزاری آگاه در دو قالب بسته‌های اعتباری و وام قرض الحسنه ارائه می‌شود. این موارد را می‌توانید در حساب بآشگاه مشتریان مشاهده کنید. بسته‌های رنگی برای مشتریان فعال هستند و می‌توان آن‌ها را انتخاب کرد. بسته‌های اعتباری بر اساس ریال موجود در بآشگاه فعال می‌شوند. در مورد کارگزاری‌های دیگر، ممکن است امتیاز مشتریان برای تخصیص اعتبار در نظر گرفته شود. عامل موثر برای دریافت وام قرض‌الحسنه، میزان رسوب پول در حساب معاملاتی کارگزاری آگاه است.

عنصر مهم دیگر، داشتن ارزش تضمین به اندازه کافی است. ارزش تضمین نقشی مانند وام‌های بانکی دارد. در گذشته هر فرد می‌توانست به اندازه ۲۵ درصد از ارزش پورتفوی خود، اعتبار دریافت کند. این قانون اخیرا تغییر کرده و رقم به ۱۵ درصد کاهش یافته است.

بر این اساس، ارزش پورتفوی فردی که می‌خواهد اعتبار دو میلیون تومانی دریافت کند، باید در حدود ۱۳.۵ میلیون تومان باشد. دقت داشته باشید درصد مورد نیاز ارزش تضمین در بازارهای مختلف با هم متفاوت است. رقم ۱۵ درصدی که بیان کردیم، مربوط به بازار اول و دوم بورس تهران بود. موارد دیگر را می‌توانید در جدول زیر مشاهده کنید:

ارزش تضمین

چگونه ریال بآشگاه را افزایش دهیم؟

کارگزاری‌های مختلف، به فعالیت‌های کاربران خود امتیازاتی می‌دهند. آگاه دو عنصر امتیاز و ریال بآشگاه را جداگانه در نظر می‌گیرد. هر چه امتیازات بیشتری کسب کنید، به سطوح بالاتری صعود می‌کنید و از تخفیف‌ها و تسهیلات بیشتری بهره‌مند می‌شوید؛ اما برای خرید بسته‌های اعتباری، باید ریال بآشگاه به اندازه کافی داشته باشید. با استفاده از راهکارهای زیر می‌توانید ریال بآشگاه را افزایش دهید:

  • با عضویت در بآشگاه و فعال‌سازی حساب، ۱۰ هزارتومان به حساب کاربری شما در بآشگاه اضافه می‌شود.
  • با انجام معامله، بر اساس سطح شما (قله) در بآشگاه، درصدی از کارمزد معاملات به عنوان تخفیف کارمزد به حساب بآشگاه‌تان واریز می‌شود.
  • با معرفی بآشگاه کارگزاری آگاه به دیگران نیز می‌توانید ریال کسب کنید. به این شرط که کد شما به عنوان معرف وارد شود. هر گاه ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن این شخص حداقل ۱۰۰ هزار تومان برای کارگزاری آگاه سودآوری داشته باشد (مثلا کلاس آموزشی یا بسته مشاوره‌ای بخرد)، ۵۰ هزارتومان به حساب کاربری شما اضافه می‌شود.
  • مسابقاتی به صورت روزانه در بآشگاه برگزار می‌شود و افراد برتر هر ماه، جایزه‌ای در قالب ریال بآشگاه دریافت می‌کنند.

با توجه به کاهش ارزش تضمین، چه اقداماتی باید انجام شود؟

همان طور که اشاره شد، در حال حاضر هر فرد می‌تواند به اندازه ۱۵ درصد ارزش پورتفوی خود اعتبار معاملاتی دریافت کند. این رقم در گذشته ۲۵ درصد بود. در حقیقت در گذشته برای دریافت اعتبار دو میلیون تومانی، لازم بود ارزش پورتفوی فرد متقاضی در حدود ۸ میلیون تومان باشد و حالا برای دریافت همین مقدار اعتبار، ارزش پورتفوی ۱۳.۵ میلیون تومانی لازم است.

با این توضیحات، لازم است افرای که از گذشته بسته‌های اعتباری (تا سقف مبلغ مجاز) دریافت کرده بودند، وضعیت حساب خود را بازنگری کنند. در غیر این صورت، برای افراد نزد سازمان بورس و همچنین کارگزاری، تخلف اعتباری ثبت می‌گردد و طبق موازین و قوانین مطرح شده در دستورالعمل خرید اعتباری و قرارداد اعتباری و الحاقیه های پیوست آن، با ایشان برخورد خواهد شد. برای پیشگیری از این مشکلات، دو راهکار وجود دارد:

  • اعتبار خود را تسویه کنید.
  • با واریز وجه نقد، اقدام به خرید سهام و افزایش ارزش تضمین پورتفوی خود کنید.

سخن آخر

جزئیات و قوانین مربوط به ارزش تضمین را با هم بررسی کردیم؛ عنصری که برای دریافت اعتبار معاملاتی ضروری محسوب می‌شود. در گذشته هر فرد می‌توانست به اندازه ۲۵ درصد ارزش پورتفوی خود، اعتبار دریافت کند و در حال حاضر این رقم به ۱۵ درصد کاهش یافته است. به این ترتیب، افرادی که طبق قانون قبلی اعتبار دریافت کرده بودند، لازم است نسبت به تسویه اعتبار یا واریز وجه نقد برای رسیدن به حد نصاب اقدام کنند.

وجه تضمین اولیه (Initial Margin) چیست و چگونه محاسبه می شود؟

وجه تضمین اولیه

وجه تضمین اولیه (Initial Margin) درصدی از قیمت خرید اوراق بهادار است که هنگام استفاده از حساب مارجین باید به‌صورت نقد یا وثیقه پوشش داده شود. این وجه برای جلوگیری از امتناع از انجام قرارداد و در قالب شرط ضمن عقد دریافت می‌شود که میزان آن نیز در مشخصات هر قرارداد آتی متفاوت است و هنگام عقد قرارداد تعیین می‌شود.

در تمام مدت طول دوره قرارداد حتی درصورت تغییر در قیمت سهم پایه، وجه تعیین‌شده ثابت باقی می‌ماند؛ برای مثال در بورس تهران Initial Margin براساس 20 درصد ارزش قرارداد با قیمت پایه اولین روز معاملاتی که اهرمی 5 برابر ایجاد می‌کند، تعیین می‌شود.

همچنین این نسبت ممکن است در طول قرارداد به‌دلیل ثابت‌بودن وجه و متغیربودن قیمت تغییر کند و درجه اهرم را کاهش یا افزایش دهد. به‌طورکلی این مقررات گفته‌شده تنها یک شرط حداقلی است و برخی شرکت‌های کارگزاری سهام ممکن است میزان حاشیه اولیه موردنیاز خود را بالاتر قرار دهند.

مارجین اولیه چگونه محاسبه می شود؟

برای افتتاح حساب مارجین در یک شرکت کارگزاری، دارنده حساب ابتدا باید مقدار معینی وجه نقد، اوراق بهادار یا سایر وثیقه‌ها را که به‌عنوان مارجین موردنیاز اولیه شناخته می‌شود، پست کند. یک حساب وجه تضمین، سرمایه‌گذاران، معامله‌گران و سایر فعالان بازار را تشویق می‌کند تا از اهرم برای خرید اوراق بهادار با ارزش کل بیشتر از موجودی نقدی موجود در حساب استفاده کنند. حساب مارجین اساساً یک خط اعتباری است که در آن سود از مانده مارجین باقی‌مانده محاسبه می‌شود.

اوراق بهادار موجود در حساب وجه تضمین با وجه نقدی که توسط شرکت کارگزاری به صاحب حساب قرض داده پرداخت و به‌عنوان وثیقه تعیین می‌شود. این فرایند امکان بزرگ‌نمایی سود بالقوه را فراهم کرده، اما زیان‌های احتمالی را نیز بزرگ‌تر می‌کند. اگر اوراق بهادار خریداری‌شده در حساب حاشیه به ارزش صفر کاهش یابد، دارنده حساب باید ارزش اولیه کامل اوراق را به‌صورت نقدی یا سایر وثیقه‌های نقدی برای پوشش زیان سپرده‌گذاری کند.

نمونه‌ای از مارجین اولیه

برای مثال فرض کنید یک دارنده حساب می‌خواهد 1000 سهم Meta, Inc. (FB) که قبلاً فیسبوک بود، خریداری کند که قیمت آن 200 دلار برای هر سهم است. کل هزینه این تراکنش در حساب موجودی نقدی 200000 دلار خواهد بود؛ با این حال اگر صاحب حساب یک ارزش تضمین چیست و نحوه محاسبه آن حساب مارجین باز کند و 50 درصد مارجین موردنیاز اولیه یا 100000 دلار را واریز کند، کل قدرت خرید به 200000 دلار افزایش خواهد یافت. در این حالت، حساب مارجین به اهرم دو به یک دسترسی دارد.

قراردادهای آتی و مارجین اولیه

برای قراردادهای آتی، صرافی‌ها الزامات وجه تضمین اولیه را تا 5 یا 10 درصد از قرارداد مورد معامله تعیین می‌کنند؛ برای مثال اگر قرارداد آتی نفت خام 100000 دلار باشد، دارنده حساب آتی می‌تواند با ارسال تنها 5000 دلار مارجین اولیه یا 5 درصد از ارزش قرارداد، موقعیت خرید را وارد کند؛ به عبارت دیگر، این نیاز به وجه تضمین اولیه به صاحب حساب یک ضریب اهرمی 20 برابری می‌دهد.

در طول دوره‌های نوسانات بالای بازار، مبادلات آتی ممکن است الزامات مارجین اولیه را تا هر سطحی که مناسب بدانند افزایش دهند که با قدرت شرکت‌های کارگزاری سهام برای افزایش سطوح حاشیه اولیه بالاتر از آنچه در مقررات سازمان بورس و بانک مرکزی لازم است، مطابقت دارد.

وجه تضمین اولیه در مقابل حداقل وجه تضمین

وجه تضمین اولیه با حداقل وجه تضمین متفاوت است. هر دو این موارد به مقدار پول نقد در مقابل مقداری که می‌توانید هنگام سرمایه گذاری وام بگیرید مربوط می‌شود. با این حال، مارجین موردنیاز اولیه، مقدار وجه نقد یا وثیقه موردنیاز برای خرید واقعی اوراق بهادار است.

در مقابل حداقل وجه تضمین یا همان حداقل مارجین، مقدار حقوق صاحبان سهامی است که در آینده باید در حساب حداقل وجه تضمین شود. حداقل وجه تضمین درصدی از Initial Margin است که اگر موجودی حساب عملیاتی به کمتر از این نسبت برسد، به صدور اخطاریه افزایش وجه تضمین منجر می‌شود.

میزان حداقل وجه تضمین یا Maintenance margin توسط سازمان بورس هر کشور مشخص می‌شود؛ برای مثال سازمان بورس یک کشور می‌تواند تعیین کند که تا همیشه 25 درصد از ارزش کل قرارداد به‌عنوان حداقل وجه تضمین در حساب کاربری معامله‌گر قرار گیرد. همچنین این درصد تعیین‌شده توسط سازمان بورس حداقل میزان وجه موردنیاز است و این مقدار با توجه به صلاحدید کارگزار می‌تواند بالاتر از درصد اعلام‌شده توسط سازمان باشد.

حداقل وجه تضمین کمک می‌کند تا اطمینان حاصل شود دارندگان حساب درصورت کاهش ارزش اوراق بهادار، وثیقه را در حساب حفظ می‌کنند. برخی اوراق بهادار، به‌ویژه اوراق نوسان دارای الزامات وجه تضمین بالاتری هستند که توسط کارگزاری‌ها تعیین می‌شود.

سخن پایانی

در این مقاله به معرفی وجه تضمین اولیه یا همان مارجین اولیه پرداختیم. مارجین اولیه درصدی از قیمت خرید است که هنگام استفاده از حساب مارجین باید به‌صورت نقدی پرداخت شود. این مارجین با حداقل مارجین اولیه متفاوت است که درصدی از حقوق صاحبان سهام بوده که باید مداوم در حساب نگهداری شود. میزان حداقلی این وجه توسط سازمان بورس اعلام می‌شود و با توجه به نوع معامله ممکن است میزان آن توسط کارگزار افزایش یابد.

پرسش‌های متداول

مارجین اولیه چیست؟

مارجین اولیه (Initial Margin) درصدی از قیمت خرید اوراق بهادار است که هنگام استفاده از حساب مارجین باید به‌صورت نقد یا وثیقه پوشش داده شود.

آیا حداقل وجه تضمین همان وجه تضمین اولیه است؟

خیر، با وجود اینکه هر دو این موارد به مقدار پول نقد در مقابل مقداری که می‌توانید هنگام سرمایه‌گذاری وام بگیرید مربوط می‌شود، اما دو مفهوم مجزا هستند. مارجین موردنیاز اولیه، مقدار وجه نقد یا وثیقه موردنیاز برای خرید واقعی اوراق بهادار است. در مقابل، حداقل وجه تضمین یا همان حداقل مارجین، مقدار حقوق صاحبان سهامی است که در آینده باید در حساب حداقل وجه تضمین شود.

میزان حداقل وجه تضمین را چه کسی تعیین می‌کند؟

میزان حداقل وجه تضمین یا Maintenance margin توسط سازمان بورس هر کشور مشخص می‌شود؛ برای مثال سازمان بورس یک کشور می‌تواند تعیین کند که تا همیشه 25 درصد از ارزش کل قرارداد به‌عنوان حداقل وجه تضمین در حساب کاربری معامله‌گر قرار بگیرد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.